چاهکوتاه (چاه کوتاه)

موقعيت و تاريخچه
روستاي چاهکوتاه (چاه کوتاه) از توابع بخش مرکزي شهرستان بوشهر، با مختصات جغرافيايي 51 درجه و 8 دقيقه طول شرقي و 29 درجه و 3 دقيقه عرض شمالي، در 50 کيلومتري شمال شرقي بوشهر واقع شده است. چاهکوتاه از سطح دريا 30 متر ارتفاع دارد و آب و هواي آن در فصول پاييز، زمستان و بهار معتدل و در تابستان گرم و خشک است.
روستاي چاهکوتاه از جنوب غربي به روستاي کنار آبادي و از شمال شرقي به روستاهاي تل‌اشکي و دويره محدود مي‌شود.
توفان شن و تش‌باد (آتش باد) دو عامل اساسي مؤثر در اقليم و معماري اين روستاست.
به دليل بالا بودن سطح آب‌هاي زيرزميني و عمق کم چاه‌هاي آب در گذشته، نام روستا چاه کوتاه ناميده شده است. قدمت اين روستا به اواخر دوره صفوي مربوط است. مردم روستاي چاهکوتاه، در حوادث جنگ‌هاي جنوب (ايران - انگليس) نقش فعالي داشته‌اند و آرامگاه‌هايي از شهداي آن‌ها به جا مانده است.
مردم روستاي چاهکوتاه به زبان فارسي با لهجه محلي سخن مي‌گويند، مسلمان و پيرو مذهب شيعه جعفري هستند.
الگوي معيشت و سکونت
براساس نتايج سرشماري سال 1375، جمعيت روستاي چاکوتاه 1972 نفر بوده است که در سال 1385، به 1968 نفر کاهش يافته است.
اقتصاد روستاي چاهکوتاه بر پايه فعاليت‌هاي کشاورزی، دامداري، امور خدماتي و توليد صنايع دستي استوار شده است. گندم و جو مهم‌ترين محصول زراعي اين روستاست.
قسمتي از اراضي روستا به کشت سبزيجات اختصاص دارد و در بخشي از آن احداث نخلستان و باغ‌هاي مرکبات توسعه يافته است.
دامداري سنتي و توليد انواع لبنيات مانند شير، ماست، پنير، کره و روغن حيواني در روستا رواج دارد. گروهي از زنان و دختران روستاي چاهکوتاه به توليد انواع صنايع دستي اشتغال دارند. برخي از طرح‌هاي بافته‌هاي قالي، گليم و گبه‌هاي توليدي روستا کاملاً رنگ و طرح بومي  دارند و حاصل تصويرسازي و هنرمندي زنان و دختران روستاست.
روستاي چاهکوتاه در منطقه‌اي دشتي استقرار يافته و بافت مسکوني متمرکزي دارد. شکل خانه‌هاي مسکوني روستاي چاهکوتاه با توجه به وقوع توفان‌هاي شن و تش‌باد به معماري بياباني نزديک است.
روستاي چاهکوتاه کالبد جالب توجه ي دارد. اماکن مذهبي روستا، از معماري دوره قاجار تأثير پذيرفته‌اند و شکل خانه‌هاي آن با شيوه‌هاي جديد طراحي و اجرا شده‌اند. کوچه‌هاي روستا، نسبتاً عريض و اکثراً خالي هستند. در بناي اغلب خانه‌هاي قديمي روستا مصالح خشت، گل و چوب به کار رفته است که به سهولت در اطراف روستا يافت مي‌شود. امروزه خانه‌هايي از مصالح مستحکم آجر، آهن، سيمان، و مانند آن نيز ساخته مي‌شود.
در دهه 1350 در اجراي طرح کنترل و مهار شن‌هاي روان، پارک جنگلي چاکوتاه احداث گرديد و کشت درختان کويري به منظور مهار پيشروي بيابان در اين منطقه رواج يافت. پارک جنگلي چاکوتاه، به يکي از نشانه‌هاي اصلي اين روستا تبديل شده است.
جاذبه‌هاي گردشگري
روستاي چاهکوتاه جاذبه‌هاي گردشگري طبيعي و تاريخي جالب توجهي دارد:
پارک جنگلي چاکوتاه با قدمتي 40 ساله، پارک بسيار زيبايي است که به زيستگاه گونه‌هاي گياهي - درختي مناطق کويري و حاره‌اي و گونه‌هاي پرندگان ساحلي تبديل شده است. مسيرهاي بسيار زيبايي در دل اين پارک جنگلي احداث شده است که از ميان درختان کويري عبور مي‌کند. آواز پرندگان و سکوت و پاکيزگي عمومي فضا، جذابيت پارک را دو چندان کرده است.
نخلستان‌هاي انبوه خرما و مزارع طلايي گندم از ديگر چشم‌اندازهاي زيباي روستاي چاهکوتاه هستند.
آرامگاه شيخ حسيني چاهکوتاهي و فرزندانش که در جنگ معروف جنوب (ايران و انگليس) به شهادت رسيده‌اند، از آثار تاريخي روستاي چاهکوتاه است. برخي از مراسم مذهبي و عزاداري‌ها محلي در اين محل برگزار مي‌شود. در ضلع شمال غربي آرامگاه شيخ، آرامگاه شاعر معاصر ايران، زنده ياد منوچهر آتشي قرار دارد.
مردم روستاي چاهکوتاه در اعياد ملي و مذهبي نوروز، فطر و قربان با شادي و سرور به برگزاري مراسم جشن و شادي و در ايام وفات و شهادت ائمه به سوگواري مي‌پردازند.
از مراسم ويژه مردم روستاي چاهکوتاه مي‌توان به مراسم دعاي باران، دعاي آرامش دريا، آيين‌هاي عزاداري روز عاشورا و مراسم سنتي عروسي اشاره کرد.
در مراسم دعاي باران و دعاي آرامش دريا، از سازهاي بادي و زهي استفاده مي‌شود که جذابيت خاصي به برگزاري مراسم مي‌بخشد. مردم روستا در اين نوع مراسم عمومي حضوري فعال دارند.
صنايع دستي روستاي چاهکوتاه شامل چوخا بافي، عبا بافي، جاجيم بافي، پشم‌ريسي، خوره و جوال دوزي (انواعي از خورجين بافت عشايري) و ديگر مصنوعات حصيري است.
سوغات روستاي چاهکوتاه شامل صمغ، کندر، داروهاي گياهي و لبنيات مي‌باشد.
پوشاک معمول مردم روستاي چاهکوتاه در گذشته، چوخه و عبا بوده است که در کاهش شدت گرما تأثير بسزايي دارد. در حال حاضر، مردم روستا از پوشاک سنتي کمتر استفاده مي‌کنند. پوشش سنتي بيشتر در ميان افراد مسن روستا رايج است. زنان روستا نيز از پيراهن‌هاي بلند، دستار، روسري، چادر عبايي و شلوارهاي دم‌پا تنگ و نقاب استفاده مي‌کنند.
طبخ للک، رشته و انواع غذاهاي جنوبي در روستاي چاهکوتاه رواج دارد.
دسترسي: اين روستا از طريق شهر بوشهر با جاده‌اي مناسب قابل دسترسي است.

سابقه تاریخی چاه‌کوتاه

در قدیم این ده مرکز دهستان چاه کوتاه بوده و در ۳۸ هزار گزی جنوب برازجان و ۷ هزارگزی شوسه شیراز به بوشهر واقع بوده است. جلگه، گرمسیر و مالاریائی است و ۱۲۲۹ تن سکنه دارد. آبش از چاه، محصولش غلات، خرما و صیفی، شغل اهالی کشاورزی و راهش فرعی است و دبستان هم دارد.[۲]

دهستان چاهکوتاه نام یکی از دهستانهای یازده گانه بوشهر بوده است که از شمال به دهستان عیسوند، از باختر به دهستان انگالی، از جنوب به دهستان باغک و از خاور به دهستان سمل محدود بوده است. این دهستان تقریباً در جنوب شرقی بخش برازجان واقع بوده و قراء آن در جلگه ساحلی خلیج فارس بوده است. هوای آن گرم، مرطوب و مالاریائی است و در حدود پنج هزارتن سکنه داشته است. آب مشروبش از آب چاه تامین می‌شده و زراعتش بطور کلی دیمی بوده است. محصولش غلات وجزئی خرما و شغل اهالی زراعت است . این دهستان از شش آبادی تشکیل شده بوده است و روستاهای مهم آن عبارت بودند از: احمدی - دوبیره و تل اشگی. راه شوسه بوشهر به کازرون و شیراز از وسط این دهستان میگذشته و مرکز این دهستان روستای چاه کوتاه بوده است.[۳]

مولف مرآت البلدان نویسد «بلوکی است از توابع و مضافات بندر بوشهر که در شش فرسخی شهر و در سمت مشرق آن واقع شده است. اراضیش شوره زار و رمل است و هندوانه دیمی بسیار خوب در اینجا بعمل می‌آید. طول مضافات بوشهر از مغرب بمشرق بیست فرسخ و عرض آن از هشت تا شش فرسخ است و در این بلوک حاصل عمده اش غله و خرماست و شکار آهو دارد. قصبه این بلوک را نیز چاه کوتاه نامند».[۴]

بر گرفته شده از سایت میراث فرهنگی
آدرس دقیق : کشور ایران -استان بوشهر - شهرستان بوشهر - روستای چاهکوتاه 


تاريخ : چهارشنبه یکم شهریور 1391 | 13:23 | نویسنده : MEHRAN |